ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਮਾਰ, 39% ਬਾਰਿਸ਼ ਘਟ; ਸੂਬੇ ’ਚ ਖੇਤੀ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਸੰਕਟ ਦੀ ਚਿੰਤਾ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਰ ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ 39% ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 1 ਜੂਨ ਤੋਂ 19 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 254.2 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਮੀਂਹ ਪਿਆ, ਜਦਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ 417 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਮੁਤਾਬਕ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਹਾਲਾਤ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਰ ਮਾਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 1 ਜੂਨ ਤੋਂ 19 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 254.2 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਬਾਰਿਸ਼ 417 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ 39% ਘਾਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਗਲੇ 3-4 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ
ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਮੁਤਾਬਕ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਾਤ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਗਲੇ 3 ਤੋਂ 4 ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ-ਕੱਛ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਖੁਸ਼ਕ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਜਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੀਂਹ ਦੀ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ।
ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਵੀ 57% ਬਾਰਿਸ਼ ਘੱਟ
ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। 1 ਤੋਂ 19 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 23.6 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਈ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਬਾਰਿਸ਼ 54.9 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 57% ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੂਨ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਪਿਆ ਸੀ। ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 29.5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਈ, ਜੋ ਆਮ 54.5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 46% ਘੱਟ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ 119.3 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਮੀਂਹ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਆਮ ਬਾਰਿਸ਼ 161.4 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ 26% ਘਾਟ ਰਹੀ।
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੋਈ ਸੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਾਰਿਸ਼
ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ। 2025 ਵਿੱਚ 1 ਜੂਨ ਤੋਂ 30 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 621 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਔਸਤ (LPA) 439.8 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 41% ਵੱਧ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ।
2025 ਦੀ ਮਾਨਸੂਨ ਬਾਰਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਲਈ 1995 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ 1901 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੌਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਨੇ ਵਧਾਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ
ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਅਸਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਮੰਗ ’ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ ਦੌਰਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਪੀਕ ਬਿਜਲੀ ਮੰਗ ਔਸਤਨ 16,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਹੀ, ਜੋ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਆਮ ਰੁਝਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ।
ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫਸਲ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ’ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਵਧੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਲਗਾਤਾਰ ਖੁਸ਼ਕ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ’ਤੇ ਵਧੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ’ਤੇ ਵੀ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੱਟ ਮਾਨਸੂਨੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾਈਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਝੋਨੇ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਵਧੀ ਬਿਜਲੀ ਮੰਗ ਨੇ ਵੀ ਸੂਬੇ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।