ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ’ਚ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ, ਆਖ਼ਿਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਗੰਨ ਕਲਚਰ? ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਨੇ ਚੁੱਕੇ ਸਵਾਲ

ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੰਦੂਕਾਂ, ਪਿਸਤੌਲ, ਗੋਲੀਆਂ, ਗੈਂਗਸਟਰ, ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਡੀਗਾਰਡ ਵਰਗੀ ਇਮੇਜਰੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਈ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ, ਰੁਤਬੇ, ਦਬਦਬੇ ਅਤੇ ਸਟਾਈਲ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇਵਾਲਾ ਦੇ ਗੀਤ ‘LifeStyle’ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ‘So High’, ‘Same Beef’, ‘Badnaam’, ‘8 Raflaan’ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਗੀਤਾਂ ਤੱਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਦਬਦਬੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇਮੇਜਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪੌਪ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦਾ ਚਰਚਿਤ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਵੀ 2015 ਤੋਂ 2022 ਤੱਕ ਦੇ ਕੁਝ ਵੱਧ ਦੇਖੇ ਗਏ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਮਰਦਾਨਗੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਹਥਿਆਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜਾਂ ਫੈਸ਼ਨ?

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦਰੀ, ਜੰਗਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਵਾਰਾਂ, ਕਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਗਾਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਦਾਕਾਰ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਤਨ ਔਲਖ ਮੁਤਾਬਕ ਅੱਜ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਦਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬਦਬੇ ਅਤੇ ਬਦਮਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਸਮਾਜ ਲਈ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਰੁਝਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਮਾਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕੂਆਂ ਨੂੰ ਹੀਰੋ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਰਵਾਇਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਰਸਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਿੰਨੀ?

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਗਾਇਕ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸਨੂੰ ਫਾਲੋ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਸਵਾਲ ਵੀ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।

ਰਤਨ ਔਲਖ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ’ਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਪੱਖ ਨਾਲ ਜੁੜਦਿਆਂ ਅਦਾਕਾਰ ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਵਾਇਲੈਂਸ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ, ਪਾਵਰ ਜਾਂ ਸਟਾਈਲ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ’ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ?

ਰਤਨ ਔਲਖ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਹੁਤ ਅਮੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ। ਪਿਆਰ, ਪਰਿਵਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਲੋਕਧਾਰਾ, ਇਤਿਹਾਸ, ਬਹਾਦਰੀ, ਪਰਵਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਤੱਕ ਅਣਗਿਣਤ ਵਿਸ਼ੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਭਗਵੰਤ ਕੰਗ ਵੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਬੰਦੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਕੋਲ ਪਿਆਰ, ਪਰਿਵਾਰ, ਖੇਡਾਂ, ਇਤਿਹਾਸ, ਪ੍ਰਵਾਸ, ਲੋਕਧਾਰਾ, ਕਾਮੇਡੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਸਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ।

ਕੀ ਗੰਨ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੱਲਦੇ ਹਨ?

ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰ ਇਮੇਜਰੀ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਇਰਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਭਗਵੰਤ ਕੰਗ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਸੇ ਗੀਤ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੰਦੂਕ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰ ਦਿਖਾਉਣ ਨਾਲ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਬੋਲ, ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ, ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਸਮੇਤ ਕਈ ਕਾਰਕ ਗੀਤ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮੌਜੂਦਾ YouTube ਅੰਕੜੇ ਵੀ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਹਥਿਆਰ/ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀ ਇਮੇਜਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਊਜ਼ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇਵਾਲਾ ਦਾ ‘So High’ ਸਤੰਬਰ 2026 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਲਗਭਗ 97 ਕਰੋੜ ਵਿਊਜ਼ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੀ ਇਮੇਜਰੀ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਗੰਨ ਜਾਂ ਹਿੰਸਕ ਇਮੇਜਰੀ ਵਾਲੇ ਕਈ ਗੀਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਮਿਲੀਅਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਊਜ਼ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਬਨਾਮ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ

ਇਸ ਬਹਿਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਗੀਤ ਜਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਕ ਕਿਰਦਾਰ ਹੈ ਤਾਂ ਹਥਿਆਰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਰਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਲਾਕਾਰ ਪਬਲਿਕ ਫਿਗਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸਨੂੰ ਫਾਲੋ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਲਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਦਮ

ਗੰਨ ਕਲਚਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਨਵੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਜਾਂ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ’ਤੇ ਵੀ ਰੋਕ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਗੰਨ ਕਲਚਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਕੰਟੈਂਟ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਕੀ ਗੀਤ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਕਸ ਹਨ?

ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਨਿਰਮਲ ਸਾਧਾਂਵਾਲੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਨ ਕਲਚਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਗਾਇਕ ਜਾਂ ਗੀਤਕਾਰ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦਿਆਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵੀ ਬਦਲਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਕਸ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਇਸ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੱਖ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਸਮਾਜ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਤਸਵੀਰ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਨਾਰਮਲਾਈਜ਼ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ‘ਮਾਡਲਿੰਗ’ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲਾ ਗੀਤ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਹਰ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰੇਗਾ, ਪਰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ?

ਭਗਵੰਤ ਕੰਗ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਗਾਇਕ ਜਾਂ ਗੀਤਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਲਾਕਾਰ, ਗੀਤਕਾਰ, ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ, ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਲੇਬਲ, ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ—ਸਾਰੇ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

ਇਸ ਲਈ ਗੰਨ ਕਲਚਰ ਦੀ ਚਰਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਸਵਾਲ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਕਿ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬੰਦੂਕ ਕਿਉਂ ਦਿਖਾਈ ਗਈ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਇਮੇਜਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕ ਕਿਵੇਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਇੰਡਸਟਰੀ ਕਿਹੜੇ ਕੰਟੈਂਟ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਅਸਲ ਤਸਵੀਰ ਕੀ ਹੋਵੇ?

ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਕੋਲ ਪਿਆਰ, ਪਰਿਵਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਲੋਕ-ਵਿਰਾਸਤ, ਸੰਘਰਸ਼, ਪਰਵਾਸ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਗੰਨ ਅਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰ ਇਮੇਜਰੀ ਦੀ ਚਰਚਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਆਪਣੀ ਇਸ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਤਿੰਦਰ ਸਰਤਾਜ, ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਇਹ ਵੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸਿਰਫ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਜਾਂ ਗੈਂਗਸਟਰ ਇਮੇਜਰੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਬਹਿਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ‘ਗੰਨ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਬਨਾਮ ਬਿਨਾਂ ਗੰਨ ਵਾਲੇ ਗੀਤ’ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਜ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਰੰਗ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।