ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ SIM ਜਾਂ ਟੈਲੀਕਾਮ ਪਛਾਣ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਪਈ ਮਹਿੰਗੀ, 3 ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਤੇ ₹50 ਲੱਖ ਤੱਕ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਨੇ SIM ਅਤੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਪਛਾਣ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। Telecommunications Act, 2023 ਦੀ ਧਾਰਾ 42 ਤਹਿਤ ਧੋਖਾਧੜੀ, ਚੀਟਿੰਗ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਰਤ ਕੇ SIM/ਟੈਲੀਕਾਮ ਪਛਾਣ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਵਰਗੀਆਂ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਲਈ 3 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ, ₹50 ਲੱਖ ਤੱਕ ਜੁਰਮਾਨਾ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮੋਬਾਈਲ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਪਛਾਣ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
DoT ਮੁਤਾਬਕ ਧੋਖਾਧੜੀ, ਚੀਟਿੰਗ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਕੇ SIM ਜਾਂ ਹੋਰ ਟੈਲੀਕਾਮ ਪਛਾਣ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਛੇੜਛਾੜ ਕਰਨਾ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 3 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ ਜਾਂ ₹50 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਪਰਾਧ cognizable ਅਤੇ non-bailable ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
IMEI ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਾ
DoT ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਨੰਬਰ IMEI ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਹਟਾਉਣਾ, ਬਦਲਣਾ ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਟੈਲੀਕਾਮ ਉਪਕਰਨਾਂ ਅਤੇ ਪਛਾਣਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਹਨ।
DoT ਨੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ, ਦਰਾਮਦਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ IMEI ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ SIM ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਕੋਈ ਅਣਜਾਣ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ Sanchar Saathi ਪੋਰਟਲ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਜਾਰੀ ਮੋਬਾਈਲ ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਲੋੜ ਵਾਲੇ ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਸਟਮ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਨਿਗਰਾਨੀ
DoT ਨੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਫਰਾਡ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। Sanchar Saathi ਦੇ TAFCOP ਮੋਡੀਊਲ ਰਾਹੀਂ ਯੂਜ਼ਰ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਜਾਰੀ ਮੋਬਾਈਲ ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
DoT ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕੀ ਮੋਬਾਈਲ ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਮੁੜ-ਤਸਦੀਕ ਅਤੇ ਡਿਸਕਨੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਆਪਣਾ SIM ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੋ
ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਏਜੰਟ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ SIM ਵਰਤਣ ਲਈ ਦੇਣ ਜਾਂ ਟੈਲੀਕਾਮ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।